DIYABET-SEKER HASTALIGI
PROF DR METIN OZATA

DIYABET DIYETI PROF DR METIN OZATA

DIYABET DIYETI
PROF DR METIN OZATA

Seker hastaliginiz varsa çesitli ve saglikli gidalar yiyiniz, yag ve proteini azaltiniz.

Beslenmede karsimiza 3 soru çikar?

1-Ne yemeli veya  yememeli?

2-Ne kadar yemeli?

3-Ne zaman yemeli?

Bu sorulara asagida yanitlar verilmistir.

Her  seker hastasinin uygulayacagi diyet diger kisilerden farklidir. Bunun nedeni her kisinin boy ve agirliginin farkli olmasi ve ihtiyaç duydugu kalorinin degismesidir. Çocuklar ve  gençlerin  büyüme ve gelismelerinin normal seyretmesi için gerekli kaloriyi almalari gerekir.  Kan sekerlerini düsürecegiz diye aç kalinmaz. Bunun yerine saglikli ve dengeli beslenip ona göre ilaç veya insülin dozu ayarlanir. Diyet listesinde belirtilen miktarlardan fazla yemek kan sekerinizin yükselmesine,  az yemek ise kan sekerinizin düsmesine neden olur. Her iki durumda da kan sekeri kontrolü bozulur. Bu nedenle diyetisyen veya doktorunuzun önerdigi kalori kadar beslenmeniz önem tasir.  

Diger önemli bir konu  ögünleri ve ara ögünleri atlamamaktir. Ögünleri atlamaniz kan sekerinde oynamalara neden olur.

Fazla kalori almak genetik olarak hastaliga elverisli kisilerde seker hastaligini ortaya çikardigina göre, kalori ayarini iyi yapmak tedavinin esas noktasini olusturur.  Beslenmeye uymak bir seker hastasinin ömrü boyunca  yapmasi gereken bir durumdur. Diyet yapmadan ilaç kullanmanin veya egzersiz yapmanin anlami yoktur.

Beslenmede degisiklik yapmak baslangiçta bazi hastalari sikintiya soksa da zaman içinde alisilir. Bu nedenle egitim  almak, diyetisyen veya doktora danismak ve bilinmeyen konulari iyice ögrenmek gerekir.

Kisinin degistirmesi gereken kötü beslenme aliskanliklari  mutlaka ele alinmali ve degistirilmelidir.

Seker hastasi bir porsiyonun ne oldugunu, ana ögün ve ara ögünlerin anlam ve önemini bilmelidir.  Ayrica yiyeceklerin üzerindeki kalori degerlerini okuma aliskanligi da gelismelidir.

Bir seker hastasi hangi yiyecekleri yedigi zaman kan sekerinin ne kadar artacagi tahmini yapacak kadar bilgi sahibi olmaya çalismalidir.  Bu nedenle satilan gidalarda ETIKET OKUMA ALISKANLIGI kazanilmalidir.

Beslenmenin saglikli olmasi ile kan sekeri, tansiyon ve kandaki yüksek kolesterol ve trigliserit düzeyleri normal düzeye gelebilir.

Evde yapilan kan seker ölçümleri diyet ve diger tedavilerin etkinligi konusunda hastaya bilgi verdiginden, evde kan sekeri ölçümleri yapmayi her seker hastasi veya yakini ögrenmelidir.

         Vücut agirligi beslenmeyi ayarlamada önemlidir.  Vücut kitle indeksi dedigimiz agirlik/boyxboy yani vücut agirligini boyun m cinsinden karesine bölmek gerekir. Örnek verecek olursak  bir kisinin agirligi 80 Kg ve boyu 1.70m olsun. Bu kisinin vücut kitle indeksi (VKI) = 80/1.70x1.70 = 80/ 2.89= 27.6 Kg/m2       olarak saptanir. VKI’i 25 ve üzerinde ise kilo fazladir. VKI 30 ve üzeri ise sismanlik vardir.

Vücut agirligi insülin direncini ve insülin salgilanmasini etkiledigi için normal bir kiloya gelmek önem tasir.  Kilo vermek için alinan kalori miktari azaltilir. Vücut agirligi  tip 2 diyabetli %80 hastada  fazladir ve bunlarda normal kiloya gelmek için alinan kalori azaltilir. Kilosu normal olan hastalarda kalori azaltimi yapilmaz.

Beslenme  degisikligi sirasinda baslangiçta hastalarda bazen sikinti olur.  Oysa evde yapilan yemeklerle de iyi  bir diyet yapilabilir.  Seker hastalarinin diyetlerini bozmalarina neden olan ev disindaki yemekler, seyahat ve tatillerdeki beslenme  konusunda dikkatli olmalari gerekir.  Zaman zaman olusan asiri yeme istegini kontrol etmeye çalismak, bu durumlarda salatalik, domates, 3-4 tane ceviz, badem veya yogurt yemek gerekir.  Bu konuda aile bireylerinin  de destek olmasi  gerekir. 

         Beslenmede dikkat edilecek konulardan bazilari söyledir:

Seker Hastasi Olarak Beslenmede Dikkat edeceginiz Hususlar:

1.     Yag miktarini azaltin. Yagin kalorisi çoktur. Yagli yemekler ve kati yag yemeyin. Kilonuz fazla ise buna mutlaka uyunuz.  Yag olarak  zeytinyagi yiyiniz. Kirmizi etin yagsiz olanini tercih ediniz ve haftada bir kez yiyiniz.  Süt, yogurt ve peynirin yagsiz olanini tercih ediniz.

2.     Sebze ve meyve fazla yiyiniz. Yemeklerde daha çok sebze yemeklerine agirlik veriniz.

3.     Bol su içiniz (günde en az 2 litre)

4.     Tuzu azaltiniz. Günde bir çay kasigi kadar tuz yiyiniz.

5.     Nisastali gidalari, börek, çörek, pasta, reçel, pekmez, bal ve diger tatlilari yemeyiniz.

6.     Ekmek olarak çavdar ekmegi veya tam bugday ekmegi (köylü ekmegi)  yiyiniz. Beyaz ekmek yemeyiniz.

7.     Alkol fazla alinmamalidir. Günde bir kadehten fazla alkol  kullanilmamalidir.  Alkol alirken yaninda karbonhidratli az miktar gida almak da faydalidir. Likör veya tatli sarap gibi  sekerli alkol kullanmayiniz. Bira içerken light birayi tercih ediniz. Alkol kullandiktan 2 saat sonra kan sekerinizi kontrol ediniz.

Tip 1 ve Tip 2 Diyabette Beslenmede Farklilik var mi?

Tip 1 diyabetli hastalar insülin kullandiklari için günde 3 defa ana ögün 3 defa da ara ögün olarak yemek yemeleri gerekir.  Insülinin enjeksiyon zamanina göre ana ve ara ögünleri ayarlamak gerekir.  Tip 2 diyabetli hastalarda ise çogu kilolu oldugundan zayiflayacak sekilde kalori azaltimi yapilir. Tip 2 diyabette de ara ve ana ögünler seklinde beslenmek esastir.

Tatlandiricilar:

Seker hastalarinin tatlandirici ihtiyacini  saglamak üzere  kullanilan kimyasal maddelere tatlandirici denir. Bunlarin kalorisi yoktur,  seker tadi verirler. Gebe iken tatlandirici kullanilmamalidir.  Mecbur degilseniz tatlandirici kullanmayiniz. Ne de olsa bunlar kimyasal maddelerdir. Ancak kullanmak istiyorsaniz daha çok tercih edilmesi gerekenler aspartam içeren tatlandiricilar ve yeni çikan stevya veya  splenda tipi tatlandiricilar olmalidir.

         Sorbitol, mannitol vefruktoz  sofra sekeri kadar olmasa da kaloriye sahiptir.  Piyasada satilan diyabetik isimli gidalara katilirlar.  Fazla yenirse kilo aldirir ve ishal yapabilir.

Aspartam: Sofra sekerinin  200 kati kadar tat verir.  Isitildiginda tat verme özelligini kaybeder.

Sakkarin: Sekerden  200 -300 kat  daha tatlidir

Siklamat: Sekerden 30 kat daha tatlidir.  Isiya dayaniklidir.

         Tatlandiricilardan  genellikle aspartam tercih edilmeli ve günde 8 tabletten fazla kullanmamaya dikkat etmelidir.

Diyabetik Gidalar:

 

Üzerinde veya etiketinde  ‘’Diyet’’, ‘’Light’’ veya ‘’ Diyabetik’’ yazan gidalarin esas özelligi düsük kalorili olmalaridir.  Içlerindeki yag miktari azalmis olabildigi gibi normal seker de olabilir.  Diyabetik olanlar ise  tatlandirici ile yapilir.  Bunlarin da  kalorisi vardir.  Bu nedenle yiyeceklere ilave etmek yerine yiyeceginiz bir  gida yerine yenmesi gerekir.  Diyabetik reçelin 100 graminda 208 kalori, diyabetik çikolatanin 100 graminda 569 kalori ve diyabetik bisküvinin 100 graminda 538 kalori vardir.

Yag

Yag olarak sivi yag kullanilmali ve en iyisinin sizma zeytinyagi oldugu unutulmamalidir. Seker hastalarinin kanlarinda trigliserit  çok yükselirken  iyi kolesterol denilen  HDL  kolesterol azalir. Bu durum kalp  hastaligi için risk olusturur. Kan yaglari yüksek hastalarda tiroid hormonlarina da bakmak gerekir. TSH hormonu ölçümü ile  tiroid hormon bozuklugu olup olmadigi  anlasilabilir. Alinan  yaglar mutlaka sivi yag olmalidir. Zararli olan margarin türü kati yaglar yenmemelidir.  Süt, yogurt ve peynir yagsiz olarak yenmelidir. 

Protein-Et

Protein et, yumurta ve süt ürünleri (peynir) gibi gidalarda bulunur ve  günlük kalorinin % 12-20 ‘sini olusturmali ve en az 70 gram/gün protein alinmalidir.  Diger bir deyimle agirligin her Kg için 1 gram protein alinmalidir. Idrarla protein atilimi varsa veya böbrek hastaliginiz  varsa 0.8 gr/gün protein alinmasi gerekir. Fazla alinan protein böbregin fazla çalismasina ve yorulmasina neden olur. Böbrek rahatsizligi varsa daha çok bitkisel protein  (mercimek, nohut, kuru fasulye) almak gerekir. Bitkisel proteinler böbrege  daha az zarar verir.  Kirmizi et haftada bir kez mutlaka yenmeli diger zamanlarda daha çok balik olmak üzere kümes hayvan etleri yenmelidir.  Kalbi ve damarlari koruyan omega-3 alimi için yagli baliklari yani somon, sardalya, hamsi, ton baligi ve ringa baligi yemek daha faydalidir.  Haftada en az 200 gram balik yenmelidir.

Proteinler aminoasitlerden olusur. Bitki ve hayvansal proteinlerde 20 tane aminoasit vardir. Vücudumuzun yapamadigi 8 tane aminoasit vardir ve bunlari gidalarla almak zorundayiz.

Proteinler dokularimizin devami, büyüme, hormon ve diger maddelerin yapimi için gereklidir.

Protein ihtiyaci yasa göre degisir:

0-12 yas      12.5-15gr/gün

1-3 yas        14.5gr/gün

4-10 yas       19,7-28,3gr/gün

11-14 yas     41-42gr/gün

15-18 yas     45-50gr/gün

19-50yas      55.5gr/gün

gebelikte ekstra 6gr alinmali

emzirirken 11gr/gün

Alkol Kullanimi

Alkol yüksek kalorili bir gida olarak kabul etmek gerekir, çünkü 1 graminda 7 kalori vardir.

 Alkol aç karna içilmemelidir. Aç karna içilen alkol kan sekerinde düsme yapar.  Kan sekeriniz yüksek ise alkol içmeyiniz. Kan sekeri normal yani kontrol altinda olan seker hastalari , eger alkol almasina engel bir durumu yoksa günde  bir-iki kadeh  sarap  içebilirler. Kirmizi sarap içmek daha faydalidir. Günde bir kadeh raki veya benzeri alkollü içkiler de alinabilir. Alkol alirken fazla gida alirsaniz sekeriniz yine yükselebilir. Alkol aldiginiz ögünde fazla yagli yemekler yememeye dikkat etmek gerekir.

Alkol almasi sakincali olan seker hastalari ise sunlardir: kan sekeri yüksek olanlar, sinir iltihabi olanlar (nöropatisi olanlar), kan sekeri düsük olanlar, empotansi olanlar ve  kandaki trigliserit düzeyi yüksek olanlar

         Seker Hastalarinin Kilo Vermesi Neden Önemli?

Seker hastalarinin çogu kiloludur. Kilo veren hastalarda kan sekeri bazen ilaç kullanmadan normale gelebilir. Kiloda % 5-10 düzeyinde bir kayip  insülin hormonunun daha iyi çalismasini sagladigi gibi kan sekerini düsürür ve kan yaglari normale gelir.  Iyi uyumak ve stresden uzak durmak da önem tasir.  Erkeklerde bel  çevresi 102 cm, kadinlarda  ise 88 cm’den fazla olmamalidir.  Vücut kitle indeksi 25’den az olmalidir. Kiloda hedef her ay 4 Kg vermektir. Diyet yaninda egzersiz yapmak da kilo vermede etkili olur. Basit bir formül hergün kaloriyi 250-300 kalori azaltmak ve egzersiz ile harcanan kaloriyi 300-400 kalori artirmaktir. Yani az yiyip çok hareket etmek gerekir.  Çok düsük kalorili diyetler, yani günlük 600-800 kalorili diyetler zararli oldugu için önermiyoruz. Kilo vermede bu önlemler yeterli olmaz ise ilaç tedavisine geçilebilir.

         Karbonhidrat Tüketimi Nasil Olmali?

Karbonhidratalar  kan sekerini önemli oranda etkileyen gidalardir.  Bunlar basit karbonhidratlar (sekerler) ( sofra sekeri, lokum, reçel, marmelat, bal, tatlilar, meyve sulari) seklinde olabildigi gibi kompleks karbonhidrat denilen ekmek, pirinç, makarna, kurubaklagil ve sebze seklinde de olabilir.  Kan sekerini çok yükselten ve glisemik indeksi yani kan sekerini yükseltme gücü fazla olan  beyaz seker, beyaz ekmek, pirinç pilavi, patates püresi gibi gidalar yenmemelidir.  Basit sekerler kan sekerini hizli yükselttiginden yenmemelidir. Bir gidanin etiketinde sukroz, glikoz, maltoz, laktoz, fruktoz, misir surubu veya konsantresi var diye yaziyorsa o gidaya seker katilmis demektir. Kompleks karbonhidratlar  veya glisemik indeksi düsük  karbonhidratlar yani kan sekerini az yükselten  karbonhidratlar tercih edilmelidir. Kolesterolü yüksek kisilerde yag orani günlük kalorinin %30 ve altinda olurken karbonhidrat %50-55 oraninda olur. Kan sekeri takipte yeteri kadar düsmez ise karbonhidrat miktari ilerleyen günlerde yavas yavas azaltilir.  Karbonhidrat olarak posasi fazla olan  tam tahillar, kuru baklagiller, sebze ve meyve alinmalidir. Karbonhidratlar glisemik indeksi yüksek olanlar ve düsük olanlar olarak  siniflandirilabilir.

Glisemik indeks bir gidanin kan sekerini yükseltme gücüdür. O gidada bulunan karbonhidrat miktari da glisemik indeksi direk olarak etkiler. Seker hastalarinin  düsük glisemik indeksli gidalari yemeleri gerekir.

 Günlük alinan karbonhidrat  miktarinin gün içine ana ve ara ögünlere dagitilmasi gerekir.  Yani az ve sik yemek esastir.

Kisa etkili insülin kullanan hastalar ögündeki karbonhidrat miktarina göre insülin dozunu ayarlayabilir ki, buna karbonhidrat sayma metodu  denir. 

Yemeklerde yulaf posasi ve baklagillerde bulunan posa çözünebilir özellik tasir ve kan sekerinin hizli yükselmesini engeller.  Meyve ve sebzedeki posa ise çözünmez, ancak bagirsak fonksiyonlarini düzeltir.  Günlük olarak 25 gram  kadar posa almak lazimdir. Elma, greyfurt, limon, portakal, yulaf kepegi, kurubaklagiller (kuru fasulye, nohut gibi) ve sebzeler suda eriyebilen faydali posa içerirler. Posali yiyecek miktari arttikça kan sekeri ayari daha iyi olur.

Karbonhidrat sayimi:

Hastalarin yemeklerindeki karbonhidrat miktarini gram olarak veya porsiyon olarak saymalari ve buna uygun insülin yapmalaridir. Genellikle bir porsiyon karbonhidrata 1 ünite insülin yapilir veya her 10- 15 gram karbonhidrat için 1 ünite insülin yapilir. Ancak çogu Tip 2 diyabetli hasta için her 15 gram karbonhidrat için 2-5 ünite insülin yapilmaktadir.

Bir gidadaki karbonhidrat  porsiyonu veya karbonhidrat kismi  o gidadaki karbonhidratin 15’e bölünmesi ile bulunur. Örnegin bir yogurtta 45 gram karbonhidrat varsa bunda 3 kisim veya porsiyon karbonhidrat vardir.

Genellkle 1200-1500 kalorilik bir diyette 180 gram karbonhidrat vardir  ve bu 12 karbonhidrat kismi veya porsiyonu demektir.

Genellkle 1 gram karbonhidrat kan sekerini 5 mg/dl artirir veya yükseltir.  

Bugday, patates, pirinç, kuru fasulye gibi yiyecekler karbonhidratli gidalardir.   Karbonhidratlar, vücutta glukoz (kan sekeri) halinde kullanilir. Besinlerle aldigimiz günlük kalorinin en büyük kismini karbonhidratlar karsilar. Saglikli bir diyette günlük besin aliminin % 40-45’i karbonhidratlardan saglanmalidir. Günlük  karbonhidrat ihtiyaci 100-125 gram kadardir.

Karbonhidratlar basit ve kompleks olmak üzere 2 gruba ayrilir:

         a)Basit  sekerler (karbonhidratlar):

Bunlar çok kolay sindirilen ve hizla kana karisan karbonhidratlardir.  Basit karbonhidratlara örnek olarak, meyve sekeri (diger adi fruktoz), misir sekeri (diger adi glukoz), üzüm sekeri ( diger adi glukoz veya dekstroz), toz seker (diger adi sukroz)  ve süt sekeri (diger adi laktoz) sayilabilir.  Unlu ve sekerli besinler, bagirsaktan çok çabuk emildiginden, kan sekerini ve insülin hormonunu  kanda çok hizli yükseltirler. Yüksek insülin hormonu ise birkaç saat sonra kan sekerini çok fazla düsürür  ve acikma ve  sekerli gidalara saldirma meydana gelir.  Seker, bal, reçel, muhallebi, keskül, gibi sütlü tatlilar, baklava, kadayif gibi unlu tatlilar, mesrubatlar, çikolata, bazi meyve sulari, meyve kompostolari, bira,  kekler, kurabiyeler, bisküviler ve tatli pudingler fazla miktarda basit karbonhidrat (seker) içerirler. Bu tür seker yükü fazla besinlerden uzak durulmalidir. Dogal halinde olan, yani islenmemis meyve, tatlandirilmamis komposto ve konserveler, tatlandirilmamis dogal meyve suyu ise dogal basit  sekerler içerirler.

 

a)    Kompleks karbonhidratlar.

Sindirimi basit karbonhidratlara oranla biraz daha zordur ve yavas emilirler. Bu nedenle, kan sekerini birden yükseltmezler. Ekmek, galeta, diyet bisküviler, baklagiller, makarna, pirinç (özellikle kabuklu), un, çorba, patates ve  misir gibi yiyecekler kompleks karbonhidratlardir.  Bunlarda bulunan nisasta  bagirsaklarda parçalanarak seker olusturur.

Sagliksiz, yani zararli olan karbonhidratlar, sekerler, rafine nisastalar, beyaz ekmek, beyaz pirinç ve beyaz makarnadir. 

Saglikli karbonhidratlar ise tam bugdaydan yapilmis ekmek, kahverengi pirinç ve  tam bugday makarnasidir. 

Zararli olan sadece seker degil rafine nisastalardir. Rafine nisastalar kan sekerini daha çabuk yükseltirler.

Karbonhidratlari, basit sekerler zararlidir, kompleks karbonhidratlar faydalidir diye, kolayca ikiye ayirmak da aslinda yanlistir.  Karbonhidratlari faydali veya zararli diye ayirmada en iyi ölçüt onlarin  seker yükü ve islenmis olup olmadigidir.   Glisemik indeksi yüksek olan yani kan sekerini kolay yükselten patates az tüketilmeye çalisilmalidir.

Fazla karbonhidrat yemek kan sekerini,  kandaki insülin  hormon düzeyini, kandaki trigliserit isimli yagi artirirken, iyi kolesterol dedigimiz HDL kolesterolü azaltir.  Uzun süre seker yükü fazla karbonhidratlarla beslenenlerde, seker ve kalp hastaligi ortaya çikar.

Yüksek karbonhidratli beslenme, özellikle sisman kisiler için çok zararlidir. Alinan karbonhidratlar kan sekerini artirir ve insülin direnci denen, insülin hormonunun etkisini kaybetmesi durumu ortaya çikar. Bu kisiler çok az  sekerli gidalar  yemeli, iyi yaglarla (sivi yaglar) beslenmeli ve  tam tahil ürünleri tüketmelidirler. Karbonhidrat olarak tam tahil yiyenlerde kabizlik, kanser, seker ve kalp hastaligi daha az görülür.

Karbonhidratlarin Glisemik Indeksi veya  Seker Yükü:

         Karbonhidratlarin kan sekerini yükseltme gücüne glisemik indeks veya seker yükü denir. Glisemik indeksi fazla olan karbonhidratlar kan sekerini daha fazla çikarirlar. Glisemik indeksi düsük olanlar ise kan sekerini daha az yükseltirler. Bu nedenle glisemik indeksi az olan karbonhidratlari daha fazla tüketmeye çalisilmalidir.  Beyaz ekmegin glisemik indeksiglisemik indeksi söyle hesaplanmistir: 100 kabul edilerek diger besinlerin

Patates püresi (1 bardak) % 104

Beyaz ekmek (bir dilim) %100

Siyah ekmek (bir dilim) %102

Muz (1 orta boy) % 88

Beyaz pirinç (1 bardak) %102

Pizza (bir dilim) % 86

Makarna (1 bardak) %71

Kek (2 tane 6cm ebadinda) %86

Kola (1 bardak) %90

Pismis havuç %131

Çig havuç %131

Basit Sekerler %99

Portakal suyu %75

Toz veya kesme seker %84

Dondurma % 42

Patates kizartmasi % 95

Reçel %91

Elma %55

Yagsiz süt %46

Bögürtlen suyu %105

         Görüldügü gibi patates püresi, beyaz ekmek, havuç ve  beyaz pirinç, kan sekerini, kesme sekerden daha fazla yükseltme gücüne sahiptir.  Bu nedenle  seker yükü az olan  tam tahildan yapilmis besinleri yemek daha faydalidir. Böylelikle  hem kan sekeri yükselmez hem baska faydalar saglanir. Tam bugdaydan yapilmis ekmekte daha fazla vitamin ve mineraller vardir. Tam tahillar seker hastaligina karsi koruyucudurlar ve kalp hastaligi görülme riskini azalttiklari gibi bagirsaklari daha iyi çalistirarak kabizligi önlerler.

Diyetteki Seker Yükünü Azaltmak Için  Ne Yapmali?

·        Sebze, meyve, kuru baklagil, ceviz, badem ve tam tahil tüketimini artiririn

·        Patates,  beyaz pirinç, kek, seker, tatlilar ve kola gibi  yüksek seker yüklü besin ve içecekleri azaltin

Lif  veya Posa:

Posa veya lif, bagirsaklarda sindirimi zor olan karbonhidratlardir. Bitkisel besinler basta olmak üzere bir çok yiyecek kitle saglayan, besinlerin mide ve bagirsaktan geçisini kolaylastiran lifler içerir. Lifli yiyeceklerin tüketilmesi sagliga birçok açidan faydalidir. Lifli besin tüketiminin kabizligi önledigi, kan sekerinin daha dengeli yükselmesini sagladigi, kan yaglarinin azalttigi ve bazi kanser türlerinin önlenmesinde yararli oldugu  saptanmistir. Bunun için beyaz  ekmek yerine kepekli ekmegi, meyve sulari yerine kabuklariyla birlikte dogal meyveleri yemeli, sebzeleri mümkün oldugunca kabuklariyla pisirmeli ve ögünlere sebze eklemeli, salatalara keten tohumu serpistirilmeli, çorbalara arpa ve bugday konmalidir. Diyetle alinan posa miktari artirildikça  koroner kalp hastaligi ve buna bagli ölüm oraninda azalma oldugu saptanmistir. Posa aliminda her 10 gramlik artis, koroner kalp hastaliginda %14 oraninda bir azalma ve kalp krizinden ölümde %27’lik bir azalma meydana getirmistir. Posali beslenme, kandaki  bir iltihap göstergesi olan  CRP düzeylerini azaltarak faydali olmaktadir. Kanda CRP proteini artinca kalp hastaligina yakalanma riski artmaktadir.

Posa, tam bugday taneleri ve bunlardan saflastirilmaksizin yapilmis tahil ürünleri, kuru baklagiller,  sebze ve meyvelerde  bol bulunan bir maddedir.

Besinlerdeki posa

·        çözünür posa veya diger adiyla suda eriyen lif

·        çözünmez posa veya diger adiyla suda erimeyen lif

olmak üzere ikiye ayrilir.

Çözünür posa,  kan yaglarini ve yemek sonrasi kanda artan seker düzeyini azaltir. 

Çözünmez posa, esas olarak bagirsaklarda hacim olusturur, diski hacmini artirir ve bagirsaktan geçis zamanini düzenler. Posali besinlerle beslenmek kalin bagirsak ve rektum kanserini önler.  Yulaf unu ve kuru baklagillerde bulunan çözünür posanin kanimizdaki kötü kolesterol denen LDL kolesterolünü düsürücü etkisi  oldugu, fakat HDL kolesterol denen iyi kolesterolü artirmadigi saptanmistir.

 Özellikle bugday kepeginden zengin olan yüksek posali diyetler diski hacmini arttirir, kolon içi basinci düsürür ve geçis zamanini düzenler. Bu nedenle  kabizlik ve  bagirsak divertikülü  denen bir hastaligin tedavisinde yararli etkiler gösterir.  Bagirsaklarin Spastik kolon  adi verilen bir hastaliginda  çözünür ve çözünmez posa kaynaklarinin birlikte  bagirsak  hareketlerini düzenledigi  gösterilmistir. .

Yüksek posali diyetler seker hastalarinda tedavide kullanilan  insülin ihtiyacini azaltmakta ve  insülin hormonunun daha iyi çalismasini  saglamaktadir.  Posa,   uzun süre doygunluk hissi yaratip  besin alimini azalttigi için kandaki kolesterol yaglarinda azalma yapar.

 Posali besinler kanser yapici  zararli maddelerin  bagirsakta kalma süresini kisaltigi ve  bagirsak duvari ile temasini azalttigi için  kanserden korunmada faydali olurlar.

Tüm bu nedenlerle 50 yasin altindaki erkekler, günde 38 gram, kadinlar  ise 25 gram lif  veya  diger adiyla posa almalidirlar. Daha fazla posa almanin faydasi yoktur. Yaslilarin asiri bugday kepegi almalari aldiklari gidalarin emilmelerini bozabilir.  Armut, elma (kabuklu), incir, portakal, havuç, lahana, pirasa, karnabahar, ispanak, mercimek (kuru baklagil) kurutulmus meyve ve kepekli ekmek, posadan zengin besinlerdir. Kabuguyla birlikte yenen bir elmada 3.7 gram, bir bardak kadar brokolide 4.5 gram ve kuru fasulyede 13.1 gram lif vardir.  Posayi yeteri kadar alamadigimizda piyasada kapsül olarak satilan psyllium veya chitosan isimli posalardan alabiliriz. Bunlari kullanirken  baslangiçta ufak miktarda alip sonra yavas olarak artirmak ve arkasindan bol su içmek gerekir.

 Çocuklarin da saglik açisindan bir miktar posa almalari gereklidir. Ek besinlere geçilmesiyle birlikte, bebegin günlük diyetine posa kaynaklari girmeye baslar. Bu yasta tercih edilmesi gereken öncelikli posa kaynaklari, meyveler, sebzeler ve kuru baklagillerdir. Sebze, meyve, kuru baklagil gibi posadan zengin besinlere çocuga zamaninda alistirmak ve yeterli miktarda tüketmesini saglamak önemlidir. Çocuklarin tüketmeleri gerekli posa miktari henüz tam olarak bilinmemektedir.

Diyetteki posayi artirmak için  ne yapmali?

·        Ögütülmemis tahildan yapilan  gevrek ve ekmekleri  tercih edin.

·        Sebzeleri pisirmeden ya da buharda sadece yumusayincaya kadar pisirerek yiyin.

·        Meyve ve sebzeleri kabuklarini soymadan yiyin; bu yiyeceklerin kabuklari liften zengindir.  Çorbaya ve salataya  arpa veya fasulye ilave ederek posa oranini artirin. Salatalara keten tohumu ilave ederek hem posayi artirin hem omega 3 alimini artirin.

·        Ögünler arasinda bir seyler yemek istediginizde, meyve, sebze ya da kuru meyveleri   veya badem ve cevizi tercih edin. Badem ve cevizde lif orani yüksektir.

·        Beyaz pirinç pilavi yerine bulgur pilavini daha sik yiyin.

·        Kahvaltilarda yulaf veya bugday ezmesi yiyin.

Yenmesi Gerekenler:

Günde 5-6 porsiyon sebze yiyin

Tam tahillar tüketin

Baklagiller (kuru fasulye, nohut, bezelye, börülce, mercimek) yiyin

Sivi yag, özellikle zeytinyagi yiyin

Ceviz,badem, findik günde bir avuç yiyiniz

Yemeklerde zeytinyagi kullanilmali ancak fazla konmamalidir.

Keten tohumu (bir tatli kasigi/gün)

Yagsiz süt

Haftada en az iki defa balik, yagsiz tavuk,hindi

Krom, magnezyum ve  çinko eksikligi varsa ilaç aliniz

Omega 3 destegi alin

Antioksidan vitamin alin

Kolesterol  yüksekse kolesterol düsürücü ilaçlar alin

Kahve ve siyah çay yerine yesil çay içiniz

Biotin vitamin destegi faydalidir

Hangi yiyeceklerden uzak duralim?

1.Hamur isleri (pasta, kek, kurabiye, vb)

2.Yagda kizarmis veya kavrulmus ve sos ilave edilmis yiyecekler

3.Kuruyemisler

4.Tüm yagli gidalar (kaymak, krema, mayonez vb)

5.Içerigi tam bilinmeyen hazir gidalar

6.Diyabetik yiyecekler

7. Ketçap, hardal ve et soslari çok tuzlu oldugu için fazla tüketilmemelidir. Ketçap ve hardalda seker oldugu da unutulmamalidir.

Ceviz Yemenin Seker Hastaliginda Faydasi:

         Cevizde yüksek oranda alfalinolenik asit vardir ve antioksidan olarak gama-tokoferol bulunur. Ceviz yiyenlerde HDL-Kolesterol düzeyinde artma, LDL-kolesterolde %10 oraninda azalma oldugu saptanmistir.

Balik Yemenin Faydasi:

         Balik yemek damar sertligini önler. Bol balik yiyenlerde damar sertligine yol açan LDL-Kolesterolün damar sertligi yapici etkisi azalir, ayrica Tip 2 diyabet gelisim riski azalir.

Su Içmeyi Aliskanlik Haline Getirin:

Seker hastalarinin günde en az 8 bardak su içmeyi aliskanlik haline getirmeleri gerekir. Az su içtiginizde idrarin rengi koyulasir. Idrar rengine bakarak az su içip içmedigimizi anlayabilirsiniz. B2 vitamini alirsaniz idrariniz parlak sari renkte olur. Idrariniz koyu sari  renkte olunca az su içiyorsunuz demektir. Normalde idrar beyaz veya açik sari renkte olur.

Gidasiz yasamamizi sürdürebildigimiz halde, susuz birkaç günden fazla yasayamayiz. Içilen su gidalarin emilimini ve hazmini kolaylastirdigi gibi dolasima faydali olur, vücut sicakligini kontrol eder, eklemlerin kayganligini saglar, cildin daha saglikli olmasini saglar ve vücuttan zararli maddelerin atilimini saglar.

Hergün idrar ve terle kaybettigimiz suyun alinmasi gerekir. Vücut susuz kalinca biz bunu susayarak anlariz.

Vücudumuzda %1-2 oraninda su kaybi olunca susamaya baslariz ve su içeriz. Yeterli su içip içmediginizi idrarinizin rengine bakarak anlayabilirsizin. Disarisi sicak olunca veya egzersiz yapinca su ihtiyaci artar.

Yaslandikça susuzluk veya susama mekanizmasi daha az çalisir. Bu nedenle yaslilar suyu düzenli içmelidir ve idrarlarinin açik renkte olduguna dikkat etmelidir.

Içilecek su temiz kaynak suyu olmali ve filtre edilmis olmalidir.

Çesmeden akan suyun filtre edilmesi de gerekir.  Sulari saklamak için  en saglikli kabin cam sise oldugunu unutmayiniz.

         Selenyum Alimini Artirin

Selenyum, E vitaminiyle birlikte çalisan kuvvetli bir antioksidandir ve hücreleri zarara ugratan serbest radikallerin etkisini yok eder. Selenyum, bagisiklik sistemi, tiroid bezi ve erkek üreme sisteminde etkileri vardir. Günde 160 mikrogram selenyum alanlarda prostat kanserinin daha az görüldügü saptanmistir. Selenyum LDL-kolesterolü azaltarak kalp hastaligi yönünden de faydali olur. Hayvansal gidalar ve tahillar selenyum kaynagidir. Mantarda  bol miktarda selenyum vardir. Vejeteryanlar için bu nedenle mantar önemli bir selenyum kaynagidir. Bazi mantarlarin potasyum kaynagi olmasi nedeniyle hipertansiyonu olanlarin mantar yemeleri faydalidir.  Kan selenyum düzeyine bakilarak selenyum destegi alip almayacaginiza karar verilir.

Maden Suyu veya Soda Fazla Içmeyiniz

Içilen sodalarin içindeki karbonat kandaki oksijende azalma yapar ve bu etki 2-3 saat sürer. Fosfor miktari fazla olursa kalsiyum kemiklerden çekilir ve kemik erimesi yapar.

Kahve ve Çay

Kahve içmek  idrarla su kaybini arttirdigi gibi idrarla kalsiyum atilimini artirir. Bu nedenle günde bir fincandan fazla kahve içmeyiniz.

Çay olarak siyah çay yerine yesil çay, adaçayi veya ihlamur içmek daha faydalidir.


 SEKER HASTALARI NASIL BESLENMELI?

         Seker hastaliginin tedavisinde beslenme çok önemlidir. Sizin için ayri yemek pisirilmesine gerek yoktur. Bu sekilde  beslenirken kan sekerini hizli yükselten  bazi gidalardan uzak durmakta fayda vardir.

Yenmesi serbest olan gidalar:

Sekersiz çay, kahve, ihlamur, maden suyu ve sodasi,  baharatlar

salça, sarimsak, sirke, hardal kullanabilirsiniz.

Yenmemesi gereken gidalar:

-Seker, sekerleme, sekerli tatlilar, çay sekeri, bal, reçel, marmelat, pekmez, surup, çikolata

-Hamur isleri, hamur tatlilari,börek çörek, pasta kek, kurabiye, jöle, tahin,

tahin helvasi.

-Yagda kizartilmis, kavrulmus ve sos ilave edilmis yiyecekler (et, sebze, hamur.)

-Bütün yagli yiyecekler (yagli et, balik, tavuk, kaymak, krema,mayonez,vb.)

-Kuruyemisler (belirtilenlerin disindakiler)

-Sucuk, salam, pastirma, sosis

-Alkollü içecekler, mesrubatlar, hazir meyve sulari.

-Içerigi bilinmeyen hazir gidalar (hazir çorbalar, bulyonlar, etsu tabletleri)

-Hayvani ve kati yaglar (tereyagi, margarin, iç yagi, kuyruk yagi)

-Sakatatlar (karaciger, beyin, böbrek, dil, dalak, yürek, iskembe, paça)

-Listede belirtilmemis her türlü yiyecek yenmemelidir.

Günlük Gida Aliminin Karbonhidrat, Protein ve Yag Orani Ne olamlidir?

Bir gün boyunca yedigimiz  gidalarin 

%50-55’i  karbonhidratlardan,

%20-30’unun yaglardan

%15-20’sini  proteinlerden karsilamaliyiz.

Günlük alinmasi gereken besin gruplarinin agirlik miktari ise söyledir:

150 gram karbonhidrat,

50 gram yag,

70 gram protein,

4-5 gram tuz,

belirli miktarlarda vitamin ve minerallerle birlikte

2,5-3 litre su tüketmelidir.

Gida Çesitlerinin Vücutta Verdigi kalori Miktari:

Bir gram karbonhidrat  4-5 kalori,

Bir gram yag  9 kalori,

Bir gram protein 4 kalori

Bir gram alkol 7 kalori verir.

 

BESLENME PROGRAMI NASIL DÜZENLENMELI?

1-    Hasta ideal vücut agirligina gelecek sekilde kalori ayarlamasi yapilmalidir. Yani kilonuz fazla ise kilo vermek için kalorisi biraz daha düsük beslenme gerekir.

2-    Enerjinin % 50-60’i karbonhidratlardan gelmelidir. Yag enerjinin % 30’unu olusturmalidir. Proteinler ise toplam enerjinin % 15-20’sini içermelidir.

3-    Glisemik indeksi düsük ürünler tüketilmelidir.. Glisemik indeksi yüksek gidalar  kan sekerini daha fazla yükseltir. Bu nedenle glisemik indeksi düsük gidalar yenmelidir. Diger bir deyimle beyaz ekmek yerine çok tahilli ekmek veya tam bugday ekmegi, pirinç pilavi yerine bulgur pilavi yenmelidir. Kurubaklagillere beslenmemizde daha fazla yer vermelidir.

4-    Tuz alimi kisitlanmalidir. Ortalama 3-6 g/gün tuz alimi önerilmektedir. (bir çay kasigi kadar).

5-     Alkol alimi kisitlanmalidir. Alkolün glisemi üzerine etkisi olumsuzdur. Düzenli beslenmeyen ve alkol alan kisilerde ilaç veya insülin kullanimi ile birlikte hipoglisemiler olusur. Ayrica alkolün kalorisi de yüksektir.      (7 kal./1 g)  Vücutta yag sentezini de artirir. Alkole talepleri olan hastalar için uygun görülebilecek olan alkol oranlari düsük sarap ve bira gibi içeceklerden 1-2 bardaktir. Bu alkolün kaloriside günlük kalori içinde hesaba katilmalidir.

6-    Mineral ve vitaminlerden zengin beslenilmelidir.   

7-    Ögün sayilari 6-8 ögün seklinde ayarlanmalidir.

8-    Özel diyabetik ürünler çok yararli degildir, kullanilmamalidir. Diyabetik terimi o yiyecegin serbestçe kullanilabilecegini ve yararli hatta tedavi edici olabilecegini göstermemektedir. Tatlandirici içeren ürünleri mutlaka kullanmak isteyen hasta diyetisyeni ile görüserek günlük diyetinde ayarlama yaptirmalidir. Ayarlama yaparken enerji içermeyen tatlandiricilarla evde yapilan yiyecek ve içecekler uygun olabilir. Tatlandirici ile yapilan tatlilarda dikkat edilmesi gereken konu tatlandiricinin yiyecege pistikten sonra ilave edilmesidir.

9-    Diyabetik diyette posa içeren yiyecekler artirilmalidir. Posa kaynagi olarak: Her gün sebze, meyve, kepek, yulaf bugday veya kepegi ayrilmamis tahil ürünleri, kuru baklagiller önerilir.

BESIN DEGISIMI NEDIR?

Besin gruplarindan gida seçimini ögrenmek dengeli beslenmenin  temel sartidir. Hastalarin çogunun besin degisimlerini anlamakta zorluk çektigini siklikla görüyoruz. Çogu kisi yemek listesinin  her ögün  ayri ayri belirtilmesini istemektedir. Bu ise bizi çok çesitli gidalardan beslenmeyi önler. Diyetisyenin verdigi bir günlük örnek bir diyet listesini aynen hergün yeme imkani yoktur. Bu diyet listelerindeki bir gida yerine hangi gidayi yiyebilecegimizi ögrenmek bize çok çesitli gidalari yeme olanagi saglar.  Iste bu seçimleri daha kolay yapabilmek için degisim listeleri hazirlanmistir. Bu listelerdeki gidalardan birini bir ögünde yiyince diger bir ögünde ayni listeden farkli bir besini tercih ederiz. Böylece ayni gidalarla beslenmekten kurtulmus oluruz.

Degisim listeleri enerji ve besleyici degerleri birbirine benzer  olan gidalarin "degisim" adi altinda ayni grupta toplanmasi ile olusturulmustur. Degisimler süt, et, ekmek ve yerine geçenler, kuru baklagiller, A grubu sebze, B grubu sebze, meyve ve yag olmak üzere 8 grupta toplanmistir.

1. ET  GRUBU DEGISIM LISTESI

Bu listedeki her  gidada   ortalama 6 gram protein, 5 gram yag vardir. Her bir gidanin  agirligi yaklasik 30 gram dolayindadir.

Et degisim listesi

Yiyecek adi

Ortalama ölçü

Miktar (gr)

Köfte

Kiyma

Pirzola (kemiksiz)

Kusbasi et

Biftek

Tavuk/hindi eti (derisiz)

Hindi eti

Balik eti

Beyaz peynir (az yagli)

Kasar peyniri

Çökelek, lor

Yumurta

Sardalya

Yengeç

Istakoz

Karides

Midye

Sosis

Salam

Karaciger

1 adet

1 köfte kadar

1 küçük boy

3-4 küçük parça

1 orta boy

1 köfte kadar

1 köfte kadar

1 köfte kadar

1 kibrit kutusu boyunda

3/4 kibrit kutusu boyda

¼ su bardagi

1 adet

2 adet

1 adet

1 adet

2 orta boy

3 orta boy

1 adet

1 dilim

1 avuç içi büyüklügünde

30

30

30

30

30

50

50

50

30

20

40-45

40-50

30

30

30

30

30

30

30

50

Yukaridaki degisim listesine göre  bir adet köfte yerine bir küçük pirzola yiyebilecegimiz gibi 3-4 küçük parça kusbasi et, bir köfte kadar tavuk eti veya bir kibrit kutusu kadar peynir yiyebiliriz.  Yine bu degisim listesine göre bir köfte yerine bir yumurta yiyebiliriz. Böylece ayni gidalari yemekten kurtuluruz.

2. SÜT GRUBU DEGISIM LISTESI

Bu listedeki her bir besin  yaklasik 9 gram karbonhidrat, 6 gram protein ve 6 gram yag  içerir. Ölçü birimi süt için 1 su bardagi olup miktari 240 gramdir. Yogurt  ve kefir içinde sütle ayni ölçü birimi kullanilir.

Yiyecek adi

Ortalama ölçü

Miktar (gr)

Süt

Yogurt

Kefir

1  su bardagi

1  su bardagi

1  su bardagi

240

240

240

Bu listeden  görüldügü gibi bir su bardagi süt yerine bir su bardagi yogurt veya 1su bardagi kefir içebiliriz.

NOT:     240 gr. tam yagli süt        35 mg  kolesterol

               240 gr. yarim yagli süt     20 mg  kolesterol içerir.

GI diyetimizde her zaman yarim yagli veya yagsiz süt, yogurt ve kefir içilmesi önerilir.

3. KURUBAKLAGIL DEGISIM LISTESI

Bu besin grubunda her gida ortalama 15 gram karbonhidrat, 5 gram protein içerir.

Yiyecek adi

Ortalama ölçü

Miktar (gr)

Kuru fasulye (pismis)

Yesil mercimek,

Börülce,

Kuru nohut,

Barbunya

Kuru bakla

Leblebi Nohut

5-6 yemek  kasigi

5-6 yemek  kasigi

5-6 yemek  kasigi

5-6 yemek  kasigi

5-6 yemek  kasigi

5-6 yemek  kasigi

1 çay bardagi

100

100

100

100

100

100

  25

Bu grup gidalardan anladigimiz 5-6 yemek kasigi kuru fasulye yerine yine 5-6 yemek kasigi nohut, börülce,yesil mercimek veya barbunya yiyebilecegimizdir.

Not: 1 kurubaklagil degisimi + 1 tatli kasigi yag = 1 et grubu + 1 ekmek grubu yerine yenilebilir.

4. A GRUBU SEBZE DEGISIM LISTESI

Bu besin grubunda her bir degisimde ortalama 6 gram karbonhidrat, 1 gram protein vardir. Ölçü birimi ortalama 100 gramdir.

Yiyecek adi

Ortalama ölçü

Miktar (gr)

Domates

Domates suyu

Çarliston biber

Yesil sivribiber

Yesil dolmabiber

Kivircik salata

Marul

Salatalik

Kirmizi turp

Siyah turp

Maydanoz

Yesil sogan

Kuru sogan

Kereviz

Kirmizi lahana

Lahana

Karnabahar

Taze kabak

Ispanak

Semizotu

Pazi

Patlican

Yaprak pancar

Ebegümeci

Bamya

Taze fasulye

1 küçük boy

1 su bardagi

4 orta boy

10 orta boy

2 orta boy

15 küçük yaprak

5-6 yaprak

1 orta boy

1 orta boy

1 orta boy

1 orta demet

3-4 orta boy

1 orta boy

1 küçük boy

1/8 orta boy

4  yemek kasigi  (pismis)

4 yemek kasigi   (pismis)

4  yemek kasigi  (pismis)

4  yemek kasigi  (pismis)

4 yemek kasigi   (pismis)

4 yemek kasigi   (pismis)

4 yemek kasigi   (pismis)

4 yemek kasigi   (pismis)

4 yemek kasigi   (pismis)

4 yemek kasigi   (pismis)

4 yemek kasigi   (pismis)

100

240

100

100

100

100

100

100

100

100

75

75

75

100

100

100

100

150

150

150

150

150

100

150

75

150

Yukaridaki listede görüldügü üzere  4 yemek kasigi taze fasulye yerine  4 kasik patlican, bir domates veya bir küçük kereviz  yenebilir.

5. B GRUBU SEBZE DEGISIM LISTESI

Bu besin grubunda her bir degisim yaklasik 7 gram karbonhidrat, 2 gram protein içerir. Ölçü birimi ortalama 100 gramdir.

Yiyecek adi

Ortalama ölçü

Miktar (gr)

Havuç

Havuç suyu

Salgam

Bezelye

Pirasa

Bakla

Enginar

Yer elmasi

1 orta boy

½ su bardagi

1 orta boy

4 yemek kasigi  (pismis)

5 yemek kasigi  (pismis)

4 yemek kasigi  (pismis)

1 orta boy

4 orta boy

100

120

150

100

150

100

100

  75

Bu listeye göre bir orta boy havuç yerine bir orta boy salgam veya 4 kasik bezelye veya 5 yemek kasigi pirasa yenebilir.

6. EKMEK DEGISIM LISTESI

Bu grup besin degisim listesinde ortalama olarak 15 gram karbonhidrat, 2 gram protein vardir. Ölçü birimi ortalama 15-20 gramdir.

 

Yiyecek adi

Ortalama ölçü

Miktar (gr)

Ekmek

Kepekli ekmek

Çavdarli ekmek

Yulafli  ekmek

Tam bugday ekmek

Hamburger ekmek

Sandviç ekmek

Yufka ekmek

Böreklik yufka

Grisini

Galeta

Tuzlu bisküvi

Un (bugday, pirinç)  (çig)

Kepekli diyet bisküvisi

Nisasta    (çig)

Krake (badem,balik, pizza)

Kraker (peynirli, çubuk)

Etimek

Bazlama

Patates

Kestane

Patlamis misir

Mercimek çorbasi

Tarhana     çorbasi

Bugday unu  çorbasi

Sehriye çorbasi

Pirinç  çorbasi

Domates çorbasi

Ezogelin çorbasi

Pirinç pilavi

Bulgur pilavi

Makarna

Kuskus

Eriste

Peksimet

Simit

1 ince dilim

1 ince dilim

1 ince dilim

1 ince dilim

1 ince dilim

½    adet

1/3  adet

1/8  adet

¼    adet

3     adet

1     adet

2-3  adet

2    yemek kasigi

5 adet

2   yemek kasigi

32 adet

14-16  adet

2 adet

¼  adet

1 küçük boy

2  orta boy

1 su bardagi

1 kase

1 kase

1 kase

1 kase

1 kase

1 kase

1 kase

2 yemek kasigi

2 yemek kasigi

2 yemek kasigi

2 yemek kasigi

2 yemek kasigi

1 dilim

1/3 adet                       

25

25

25

25

25

25

25

25

50

20

20

20

20

20

20

20

20

20

25

100

30

20

20

25

Bu listeye göre  2 yemek kasigi bulgur yerine bir ince dilim ekmek yenebilir. Bir küçük boy patates yerine bir adet galeta yenebilir. Bir dilim ekmek yerine 3 tane grisini veya 2 kasik makarna yenebilir.

7. MEYVE DEGISIM LISTESI

Bu grup besin maddelerinin her bir degisiminde yaklasik 12 gram karbonhidrat vardir. Ölçü birimi ortalama 70-100 gramdir.

 Meyve degisim listesi (12 gr karbonhidrat)

Yiyecek adi

Ortalama ölçü

Miktar (gr)

Ananas

Avakado

Ahududu

Ayva

Armut

Bögürtlen

Çilek

Dut

Elma

Erik-kirmizi

Erik-yesil

Mürdüm erigi

Greyfurt

Incir-taze

Kavun

Kivi

Karpuz

Kayisi

Kiraz

Limon

Mandalina

Muz

Nar

Portakal

Seftali

Üzüm

Visne

Yeni dünya

Turunç

Kuru incir

Kuru kayisi

Kuru erik

Kuru üzüm

Hurma

1 adet

½ adet

½ su bardagi

¼ orta boy

1 orta boy

½ su bardagi

12 adet

½ su bardagi

1 küçük boy

5 adet

10 adet

3-4 adet

½ adet

1 adet

1 ince dilim

1 orta boy

1 ince dilim

1-2 adet

15 adet

1 orta boy

1 büyük boy

1 küçük boy

½ adet

1 orta boy

1 orta boy

15 iri tane

15 adet

6 adet

1 orta boy

1 adet

3 adet

5 adet

1 yemek kasigi

5 adet

75

150

75

80

100

90

175

60

100

60

100

50

125

50

200

125

200

100

75

100

100

50

80

125

125

80

75

125

100

20

20

20

20

20

8. YAG DEGISIM LISTESI

Bu grup besin maddelerinin her bir degisiminde yaklasik 5 gram yag vardir. Ortalama ölçü birimi 10 gramdir.

 Yag degisim listesi (5 gr yag)

Yiyecek adi

Ortalama ölçü

Miktar (gr)

Zeytinyagi ve diger sivi yaglar

Zeytin

Badem

Yer fistigi

Findik içi

Ceviz içi

Yumusak kahvaltilik margarin

Tereyag

Kaymak, krema

Krem peynir

Ay çekirdegi

1 tatli kasigi

5 adet

6 adet

10 adet

5-6 adet

2 adet

1 tatli kasigi

1 tatli kasigi

1 yemek kasigi

1 tatli kasigi

1 avuç

5

15

10

10

10

8

5

5

15

5

10

9. TATLI DEGISIM LISTESI

Bu grup besin maddelerinin her bir degisiminde yaklasik 5 gram karbonhidrat olup 20 kalorilik enerji saglarlar.

Tablo : Tatli degisim listesi (5 gr karbonhidrat)

Tatli

Ölçü

Miktar (gr)

Toz seker

Kesme seker

Reçel,marmelat

Bal

Pekmez

2 silme tatli kasigi

2-3 adet

1  yemek kasigi

1 tatli kasigi

1  yemek kasigi

6

6

10

10

10

BESLENME VE ALKOL

Alkol kalorisi yüksek bir içecektir.  Alkolün bir grami  7 kalori vardir. Bazi çalismalar orta düzeyde alkol aliminin saglik açisindan yararli olabilecegini göstermistir.  Alkol olarak günde 2 bardak bira veya  2 kadeh sarap içilebilir. Asagidaki tabloda çesitli alkollü içecekler ve bunlarin kalori degerleri verilmistir.

Çesitli içkilerin bazi miktarlarinin kalori degerleri

Içki

Miktar (ml)

Kilokalori

Bira

Sarap

Vermut

Ahududu likörü

Muz likörü

Nane likörü

Cin

Rom

Votka

Viski

Raki



315

229

275

328

378

356

207

211

210

206

200



Web Hosting Companies